माछापुच्छ्रे हिमालफेदिका घना जङ्गलहरु वर्षायामको ४० दिन टुसा टिप्नेहरुका लागि खुल्ला हुन्छ । भिराला निगालाघारीमा भालु र जुकासँग लड्दै टुसा खोज्न जानेहरु मध्यरातमै जाग्छन् । टुसाको कथा माछापुच्छ्रे गाउँपालिका वडा नम्बर ९ मा पर्ने प्रुन्धु (Prundhu) गाउँमा अघिल्लो साँझ पुगेका हामी, राति २ बजे नै तयार हुन थाल्यौं । मूख्य डर जुकाको थियो …
प्राय हिमाली गाउँका कथा उस्तै उस्तै हुन्छन् । हिउँद छल्ने र बर्खा पछ्याउने उकाली ओरालीका कथा । चौंरी र च्याङ्ग्रा गोठका कथा । अलिअलि खेतीका कथा । तिब्बतसँगका व्यापारका कथा । चिसो कथा । शान्त कथा । कठीन कथा । नेपालकै अग्लो मानव वस्तीका रुपमा चिनिने उपल्लो डोल्पाको छार्का भोटको कथा पनि उस्तै उस्तै …
असमको राजधानी गुवाहाटीबाट ६५ किलोमिटर जति पूर्व लागेपछि राजमार्ग छेवैमा एउटा नेपाली बस्ति भेटिन्छ । ठाउँको नाम हो अम्लिघाट । अम्लिघाटको कथा अम्लिघाट गाई पाल्नेहरुको लागि प्रख्यात छ । यहाँबाट कपिली नदी धेरै टाढा छैन । तर आजकल भुपेन हजारिकाको गीतमा जस्तो कपिलीपारि गाई हराउँदैनन् । यहाँका मान्छले जङ्गलमा बसेर गाई पाल्न …
यसपालि हामीले उपल्लो डोल्पाको यात्रा गर्ने भयौं । मुस्ताङको बाटो हुँदै । मुस्ताङदेखि डोल्पासम्म बर्खा लागिसकेको छ । कागबेनीमा पर्यटकहरुको उत्ति सारो चहलपहल छैन । एका विहानै हिँड्ने तयार गरिरहँदा डोल्पाका पेम्मा भेटिए । आफ्नी पत्नी शेरापलाई काठमाडौंमा ३ महिनासम्म उपचार गराएर डोल्पा फर्किन लागेका । पेम्माका दम्पत्ती पनि हामीसँगै डोल्पा जाने भए …
तीन सपनाको अवसान रोल्पा सदरमुकाम लिवाङ बजार हिउँदे झरीमा भिजेको छ । पहाडको भिरालोमा नयाँ बनेका अग्ला सिमेन्टीका घरहरुले माटोको एउटा पुरानो घर छेकिदिएको छ । यो घरमा डेरा गरी बस्छन् कामरेड मिसाइल, कामरेड आशा र १३ वर्षको छोरो लोकेन्द्र । आशा राना १४-१५ वर्षको उमेरमा माओवादीमा लागिन् । पार्टीको अभियानमा हिँड्दा गिरफ्तारीमा …
प्युठानको उत्तरतिर – स्याउलीवाङ । स्याउलीवाङमाथि खलेजवाङ । खलेजवाङमाथि कोठीभिर । कोठीभिरका हिउँ पग्लेर चट्टानहरुसँग लुकामारी खेल्दै झर्ने पानीका लहरा – नौ बहिनी छहरा । छहराको शिरमा गोठ बस्ने पाटन । पाटनको गोठमा जुनी बिताएका दुई बहिनी । भिमला घर्ती र ललिमा घर्ती । कोठीभीरले उत्तरतर्फका धौलागिरी सेरोफेरोका हिमालचुली छेकिदिन्छ । हिमालबाट आउने …
खुम्बुको पदयात्रा गर्नेहरुका लागि सगरमाथाको फेदि अर्थात् आधारशिविर एउटा मिठो थकान बिसाउने गन्तव्य हो । सगरमाथाको टाकुरा चुम्ने सपना बोकेर आउनेहरुको लागि भने आधारशिविर गन्तव्य होइन, सुरुवात हो । आधारशिविरबाट सगरमाथा शिरतिर पाइला मोड्दैजाँदा अरु थुप्रै क्याम्पहरु छन् । क्याम्प वान, क्याम्प टु, क्याम्प थ्री, क्याम्प फोर । बेसक्याम्पदेखि क्याम्प 1 सम्मको बाटोलाई …
असममा गाई पाल्न जानेहरुले शायद जल र जङ्गल रोजे । सर्बाङ खोलालाई पछ्याउँदै कति मान्छे भुटानबाट झरे । कति नेपालबाट पुगे । कोक्राझार जिल्लाको खलासी भन्ने ठाउँमा जङ्गलका माझमा गाई पाल्नेहरु अझै भेटिन्छन् । कोक्राझारको कथा झारबारी गाउँमा नेपालीभाषीको बाक्लो बस्ती छ । हामी जङ्गलको गोठ ताकेर हिँडेका थियौं । रात पर्यो …
स्कटल्यान्डको पर्थ शहरको मुटुमा ग्र्याम्पिन नामको होटल छ । होटल बाहिर इँगल्यान्ड र स्कटल्यान्डको झन्डासँगै नेपाली झन्डा पनि फरफराइरहेको छ । स्कटल्यान्डको ग्र्याम्पिन पर्वत श्रृंखलाको नामबाट राखिएको होटलका मालिक हुन् काशिराम भण्डारी । काशिरामको कथा गुल्मीको एउटा विकट गाउँबाट ४२-४५ सालतिर काशिराम कमाउन भनी भारत गएका थिए । जसरी सारा गाउँ पैसा कमाउन …
सिराहा सदरमुकाम माडर छेवैमा बग्ने कमला नदीले धनुषा र सिराहालाई छुट्याएको छ । भर्खरै बनेको झोलुङ्गे पुलले दुई जिल्ललाई जोडेको छ । दुबैतर्फ नदी किनारामा गाउँहरु छन् । गाउँका मान्छेहरुलाई नदीले जीवन दिन्छ । बर्खाको उर्लेको भेलमा कमलाका दायाँ बायाँ परपरसम्म पानी पानी देखिन्छ । पहाडका मलिला माटो थुपार्दै कमलाले हरेक साल आफ्नो …
२०७६ वैशाख ३ / २०१९ अप्रिल १६ आजभन्दा झन्डै ६ वर्षअगाडि हामीले भेटेका थियौं १३ वर्षकी जुनतारालाई काठमाडौंको एउटा इँटाभट्टाको झ्याउलीमा । ६ वर्षपछि रोल्पा पुगेका बेला हामीलाई जुनतारालाई खोज्न मन लाग्यो । मध्यपश्चिमको कुनाको कुनै गाउँको साँघुरो आँगनको डिलमाथि उभिएर पनि, अग्ला पहाडका खोँचबाट, पर पर क्षितिजमा हेर्दा देखिँदो रहेछ सपना …
लन्डन शहरको ग्रिनविच भेगतिर नेवारहरुको बाक्लो बसाई छ । नेपालका जात्राका रौनक र भोजका बास्नाहरुलाई यतै छाडिदिएर परदेशिएकाहरुलाई बेला बेला घरको यादले सताइरहन्थ्यो । अनि उनीहरु जुट्न थाले । सिक्न र सिकाउन थाले । आजकल लन्डन शहरमा धिमे र धाँ बाजा घन्किन्छन्, बिस्केट जात्रामा रथ तानिन्छ, कुमारी र भैरव नाच हुन्छन् । लन्डन शहरबाट १ …
एटलान्टिक पारिको अमेरिका र रुकुमका विकट गाउँहरुलाई के ले जोडेको छ होला ? सपनाले ! सपना अमेरिका पश्चिम रुकुमको बाफिकोट गाउँपालिकाको स्याँला भन्ने कुनाको गाउँ जान अझै पनि डोजरले बाटो खन्दैछ । भर्खरै खुलेको ट्य्राकबाट तन्नेरीहरु अमेरिका गइरहेछन् तल्लो बाटो । कति घरहरु ताला लागेका छन् । गाउँमा भेटिन्छन् केही जागिरे …
रेलमा मान्छे भेटिन्छन् । मान्छेसँगै कथा । मान्छेका कथा अनि रेलको कथा । रेलको कथा मान्छे भएनन् भने यो रेल यी स्टेशन कस्तो हुँदो हो ! भिडभाड, ठेलम्ठेल र हल्लाखल्ला रेलयात्राका सुन्दरता हुन् । खचाखच मुसाफिर बोकेर रातो र निलो रङगको सुन्दर रेलगाडीले जनकपुरधाम हल्ट छाड्छ । अनि दुइ देशका भुगोलका सिमारेखाहरु …
रेलमा मान्छे भेटिन्छन् । मान्छेसँगै कथा । मान्छेका कथा अनि रेलको कथा । रेलको कथा मान्छे भएनन् भने यो रेल यी स्टेशन कस्तो हुँदो हो ! भिडभाड, ठेलम्ठेल र हल्लाखल्ला रेलयात्राका सुन्दरता हुन् । खचाखच मुसाफिर बोकेर रातो र निलो रङगको सुन्दर रेलगाडीले जनकपुरधाम हल्ट छाड्छ । अनि दुइ देशका भुगोलका सिमारेखाहरु …
यो मेघालय हो । अर्थात् बादलको घर । उदयपुरका भिमबहादुर मगर कुनै दिन बादलजस्तै उडेर पुगेका थिए मेघालय – कोइला खानीका सुरुङमा सुख खोज्दै । १० वर्षअघि यहाँका कोइला खानीहरु बन्द भएपछि त्यहाँ काम गर्ने नेपालीहरु सनैसनै लाखापाखा लागे । कोही नेपाल फर्किए । जिन्दगीको यात्रामा यतै छुटेका नेपालीहरु अझै पनि मेघालयका …
स्कटल्यान्डको राजधानी एडिनबराबाट झन्डै ५० किलोमिटर टाढा किर्कल्डी भन्ने बजार छ । त्यहाँ नजिकै कोलटाउन अफ विम्स भन्ने चिटिक्क परेको गाउँ छ ।
एकै नासका ससाना घरहरु, एउटा पुरानो स्कुल, चर्च, हुलाक सहितको सानो पसल अनि गाउँसँगै जोडिएका – टाढाटाढासम्म फैलिएका फाँटहरु । यी फाँटमा कहिले गहुँका बाला झुल्छन्, कहिले तोरी फुलेर पहेँलपुर हुन्छन् । कतै कतै हरिया चौरमा गाइवस्तु चरिरहेका देखिन्छन् ।
डाक्टर खेमराज नेपालका बाजेहरु संखुवासभाको चैनपुरबाट भारतको असम पुगेका थिए । नामको पछाडि झुन्डिएको नेपालबाहेक नेपाल देशसँग खेमराजको नजिकको साइनो छैन । खेमराज जस्तै मूल थलो नेपाल भएका मान्छेहरु असम पुगेको एउटै समय छैन र एउटा मात्र कारण छैन । जो जहिले पुगेपनि दुःखबाट भागेर सुख खोज्दै हिँडका कथाहरु भेटिन्छन् । सुन फल्ने देशमा … …
जुलाई महिनाको घमाइलो दिन, लन्डन शहरको पूर्व तिरको एउटा कुनो सुनसान छ । मान्छे र मोटरका हल्लाखल्ला खासै सुनिँदैन । यो आवासिय क्षेत्रको एउटा घरमा नेपालबाट फरक संयोग र फरक समयले डोर्याएका सपनाहरु बास बस्न आइपुग्छन् । सिराहाका जयनारायण यादवका बुबा छोरो पढाउन पनि नसक्ने गरिब थिए । जसोतसो १२ सम्म पढेका जयनारायणको मनमा डाक्टरी …
मुगु जिल्लामा मुगु भनिने गाउँ छ । अन्तिम गाउँ । मुगुम कार्मारोङ गाउँपालिकाको केन्द्र पुलुबाट हामी मुगु गाउँतिर उकालो लाग्यौं । छोयिङ दोर्जेको घर कार्मारोङको दाउरा भन्ने गाउँ हो । सानैमा काठमाडौं झरेर लामा पढेका छोयिङ फर्पिङको गुम्बामा तिब्बती भाषा पढाउने काम गर्छन् । केही दिनको छुट्टी लिएर छोयिङ आफ्नो गाउँ ठाउँको भाषा-संस्कृति बुझ्न आएका …
कर्णाली राजमार्ग हुँदै हिमा नदीको तिरैतिर मुगुतिर लाग्दा सुन्दर सिँजा उपत्यकाका फराकिला फाँटहरु भेटिन्छन् । कनकासुन्दरी गाउँपालिकाको गोठिज्यूला बजारबाट राजमार्ग छाडेर पश्चिमतिर एउटा बाटो बिस्तारै उकालो लाग्छ । यही बाटो पछ्याउँदै जाँदा पुगिन्छ बुडू गाउँ । खोला छेउमा गाउँलेहरु एउटा ठूलो ढुङ्गालाई आकार दिँदै थिए । पुरानो भइसकेको पानी घट्टमा राख्ने नयाँ ढुङ्गाको खोजीमा उनीहरु …
झापाको भद्रपुर र भारत बिहारको गलगलिया जोड्ने मेची नदीको पुलबाट हामीले यात्रा सुरु गर्यौं । पछिल्लो दशकमा भद्रपुर हाम्रै आँखाले देखिकन पनि धेरै फेरिइसक्यो । हामीभन्दा पनि लामो सम्झना बाँचेका यहाँका रैथानेहरुको उहिलेका कुरा त कथा जस्ता । कुनै बेलाको धान र पाटको व्यापारको केन्द्र भद्रपुरमा आजकल राइस मिलहरु हराए । == रोटीखुवा राजवंशी ८० …
बेलायतको मध्य भेगतिर पश्चिम योर्कशायरमा टोडमोर्डन भनिने सस्यानो बजार छ । म्यानचेस्टर शहरबाट १७ माइलजति उत्तरपूर्व । टोडमोर्डन गाउँको वस्तुभाउको दाना किन्ने एउटा पसलमा डाक्टर बेन क्याम्प्बेल भेटिए । हिजो साँझ मात्र स्पेनमा छुट्टी मनाएर फर्केका बेन बाख्राको दाना किन्न आएका थिए । बेन यहाँबाट ३ घन्टा रेलबाटो टाढा डरहम विश्वविद्यालयमा मानवशास्त्र पढाउँछन् । डाइनिङ …
जनकपुरको कुनै पनि कुनामा गएर कुनै पनि रिक्सावालालाई सोध्नुस् – कलकत्तियावालीको ठेगाना । तपाईंलाई सही ठाउँमा पुर्याइदिनेछन् । नोचपुर । कलकत्तियावालीको सुटिङ स्थल । यो टोलीले आफ्नै रगत पसिना खर्चेर बनाएको सानोतिनो फिल्म सिटी । यही नोचपुरभित्र रचना हुन्छन् मैथिली भाषाका हास्यरसले भरिएका सन्देशमुलक भिडियोहरु । काठमाडौंले नसुन्ने र नबुझ्ने भाषामा यो टोलीले बनाएका कलकत्तियावाली …